Sosyal yardımlarda yeni bir dönemin kapılarını aralayan “Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi” ile hane geliri belirli bir standardın altında kalan vatandaşlara destek geliyor. Yeni sistemin detaylarını HaberTürk ekranlarında değerlendiren SGK uzmanı İsa Karakaş, uygulamanın bütünleşik bir yapıya sahip olacağını ve hanenin tüm durumunun analiz edileceğini belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın vaatlerinin tek tek hayata geçtiğini vurgulayan Karakaş, sistemin işleyişini şu sözlerle anlattı:
“Şu anda Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile birlikte çok sayıda yardım yapılıyor ve bunlara mütevelli heyeti karar veriyordu. Yeni sistemle birlikte bütünleşik bir sisteme geçilecek. Vatandaşın maaşına, kirada oturup oturmadığına, çocuklarına, yaşlı veya kronik hastası olup olmadığına bakılacak. Buna göre kriter, bugün itibarıyla 23.552 TL olan en düşük emekli maaşı olacak. Yılbaşına geldiğimiz zaman ise en az yüzde 10’luk bir artışla bu rakamın 25.900 TL civarına çıkmasını bekliyorum. Dolayısıyla 1 Ocak’tan itibaren 25.900 TL’nin altında geliri olanları kapsayacak.”
Vatandaşların en çok merak ettiği “Kendi çalışmasından dolayı en düşük emekli maaşını (23.552 TL) alanlar bu yardımdan faydalanacak mı?” sorusuna da açıklık getiren Karakaş, bu kişilerin zaten kriter olan rakamı aldıkları için sisteme dahil olmayacaklarını belirtti. Ancak asıl faydalanıcı kitlenin dul ve yetimler olacağının altını çizdi:
“En düşük emekli maaşı alan haneler faydalanamayacak, çünkü kıstas zaten bu rakam. Ancak dul ve yetim maaşı alanların maaşı şu andaki 23.552 TL’nin çok altında. Dul maaşı 10.000 TL, 12.000 TL alan var. Yetim maaşı olarak 6.000-8.000 TL alanlar var. Dolayısıyla aile içerisindeki gelirine bakılarak bu rakam 23.552 TL’ye tamamlanacak. Yılbaşından sonra da güncellenen orana, yani tahminimce 25.900 TL’ye tamamlanmış olacak.”
Yeni sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri de yardımların bölgesel ihtiyaçlara ve hane yapısına göre şekillenecek olması.
İstanbul gibi büyükşehirlerdeki fahiş kiralar ve doğu illerindeki sert kış şartları sisteme entegre edilecek.
“Erzurum gibi soğuk yerlerde yakıt masrafı fazladır, Akdeniz’de daha düşüktür. Dolayısıyla enerji masraflarını göz önünde bulunduracaklar. En önemli detaylardan biri de çocuklu ailelerin desteklenmesi. Asgari ücret alan veya en düşük emekli maaşı alan bekâr biri ile beş çocuğu olan aynı maaşı alıyor. Çocuk sayısı arttıkça hanenin harcamaları çok artıyor. Bu anlamda ailenin ve çocukların baz alınması çok önemli bir kriter.”
Karakaş, vatandaşlık maaşı başvurularının e-Devlet üzerinden son derece basit bir şekilde yapılacağını, bürokratik engellerin ortadan kalkacağını da ifade etti:
“Başvurular son derece basit. Değişik bir sistem yok; şu anda Sosyal Yardımlaşma Vakfı’na nasıl başvuruluyorsa öyle olacak. Vatandaşların gidip de ‘tapuda kaydım yok, gelirim yok’ diye belgeleme yapmalarına gerek yok. Devlet; tapu sistemine, SGK’ya ve bankalara ulaşıp gelirin ne olup olmadığını kendi tespit edecek.”
Sistemin dinamik yapısına da değinen Karakaş, gelir durumunda bir iyileşme olması halinde sistemin bunu otomatik algılayacağını belirtti. Karakaş, “Hane içerisindeki gelir en düşük emekli maaşını geçtiği andan itibaren sistem bunu otomatik tespit edecek. Yanlışlıkla ödeme yapılmışsa yersiz ödeme kapsamında geri alınacak” uyarısında bulundu.
Ayrıca vatandaşların hali hazırda aldığı doğum, çocuk veya eşi vefat eden kadınlara yönelik diğer yardımların kesilmeden alınmaya devam edileceği belirtildi.
Sistemi olumlu bulmakla birlikte belirlenen tutarın büyükşehirler için yetersiz kalabileceğini savunan SGK uzmanı Karakaş, sözlerini şu eleştiriyle tamamladı:
“Kanaatimce bu son derece yetersiz bir tamamlayıcı sistem olacak. Çünkü 23.552 TL dediğimiz rakamı İstanbul’da verdiğiniz zaman kiralar malum. İstanbul’da kiraların ortalaması 45.000 TL olarak hesaplanmıştı. Gelir dağılımı çok bozuldu. Toplumun en fakir kesimi milli gelirden sadece yüzde 6.4 alırken, en yüksek gelirliler yüzde 48 alıyor. 23.552 TL tatmin edici bir rakam değil. Önümüzdeki süreçte bu revize edilebilir, asgari ücret seviyesine de çıkabilir.”
